“Lại gần đây một chút nào, con yêu. Để bố đắp chăn lại cho con thật ấm nhé. Tối nay, bố muốn kể cho con nghe một câu chuyện có thật, xảy ra từ rất lâu rồi ở một ngôi làng nhỏ, yên tĩnh và xa xôi. Câu chuyện nghe gần giống một truyền thuyết xưa, nhưng bên trong lại có một bài học quan trọng có thể thay đổi cách chúng ta sống. Trong ngôi làng ấy có hai người nông dân rất giàu kinh nghiệm. Họ là hàng xóm, nhưng cũng là những đối thủ lớn của nhau. Ruộng của họ nằm ngay cạnh nhau, và cả hai đều trồng những loại cây khá giống nhau. Mỗi mùa thu hoạch, họ lại cạnh tranh để giành cùng những người mua. Nếu một người hạ giá, người kia cũng lập tức hạ theo. Nếu một người tìm được khách mới, người kia cũng cố giành người khách đó về phía mình. Dần dần, cả làng đều biết hai người cạnh tranh với nhau gay gắt đến mức nào. Không ai trong hai người chịu thừa nhận, nhưng trong lòng, cả hai đều từng nghĩ: “Nếu không có hắn ở đây, cuộc sống của mình chắc sẽ dễ dàng hơn nhiều.”
Rồi một đợt hạn hán khủng khiếp kéo đến. Không ai có thể ngờ rằng chính tai họa ấy sau này lại biến hai đối thủ thành những người bạn thật sự. Chuyện đó xảy ra thế nào? Để bố kể con nghe.
Người nông dân thứ nhất tên là Steven. Steven khỏe mạnh và rất chăm chỉ. Nhiều năm làm việc dưới nắng gắt khiến da ông sạm đi, còn đôi bàn tay thô ráp thì đầy những dấu vết của công việc đồng áng. Cả làng đều biết Steven làm việc vất vả đến mức nào. Steven tin vào một điều rất đơn giản: “Nếu mình làm việc đủ chăm chỉ, cuối cùng mình sẽ luôn nhận được kết quả xứng đáng.” Khi hạn hán mới bắt đầu, Steven nghĩ đó chỉ là một đợt xui xẻo. Vì thế, ông làm việc còn nhiều hơn trước. Trước cả khi mặt trời mọc, ông đã có mặt ngoài đồng. Đến tối, ông mới trở về nhà trong trạng thái kiệt sức. Nhưng dù có cố gắng đến đâu, trời vẫn không chịu đổ mưa.
Người nông dân thứ hai tên là Avery. Avery đã ngoài năm mươi. Ông không khỏe bằng Steven, nhưng mỗi khi gặp vấn đề, ông thường thích dừng lại một chút để suy nghĩ trước. Khi hạn hán bắt đầu, Avery không lập tức cầm dụng cụ lên để làm việc nhiều giờ hơn. Thay vào đó, ông dành các buổi tối để đọc sách về nông nghiệp. Dần dần, ông nhận ra khí hậu đang thay đổi. Có lẽ những cách làm cũ không còn hiệu quả như trước nữa. Vì vậy, Avery quyết định thử một điều mới: hệ thống tưới nhỏ giọt. Những ống nước nhỏ đưa từng lượng nước vừa đủ thẳng đến rễ của mỗi cây. Nhiều người trong làng cười nhạo ý tưởng đó. “Chúng ta trồng trọt theo cách này mấy chục năm rồi,” họ nói. “Sao bây giờ lại phải thay đổi?” Nhưng Avery tin rằng: “Nếu thế giới thay đổi, chúng ta cũng phải học cách thay đổi cùng với nó.”
Năm sau, hạn hán còn trở nên nghiêm trọng hơn. Mặt trời thiêu đốt những cánh đồng, và những vết nứt sâu xuất hiện trên mặt đất khô cằn. Trên ruộng của Steven, cây cối dần chuyển vàng và bắt đầu chết. Nhưng bên kia hàng rào, ruộng của Avery vẫn còn xanh tươi. Những ống nước đen mảnh chạy dọc theo các cây trồng. Tí tách… tí tách… tí tách… Mỗi giọt nước đều đến đúng nơi cần đến: rễ cây.
Steven nhìn tất cả với một nỗi đau nặng trĩu trong lòng. Ông đã làm việc vất vả hơn bao giờ hết, vậy mà cây trồng của mình vẫn đang chết dần. Và điều khiến ông đau hơn nữa là thái độ của Avery. Một hôm, trong buổi tụ họp của dân làng, Avery nhìn về phía Steven và nói: “Có những người chỉ biết cúi đầu làm việc không ngừng. Họ quên ngẩng lên đôi lúc để nhận ra rằng thế giới đã thay đổi rồi.” Ai cũng hiểu ông đang nói về ai. Vài người bật cười. Tiếng cười ấy ám ảnh Steven suốt cả đêm. Ông nằm thức, nghĩ về ruộng đồng đang khô héo. Ông nghĩ về những lời Avery nói. Và ông nghĩ về việc trước đây mọi người từng ngưỡng mộ mình, còn bây giờ họ lại chỉ khen Avery. Rồi một ý nghĩ đen tối xuất hiện trong đầu ông: “Nếu những ống nước đó ngừng hoạt động… nếu cây của ông ta cũng chết… ít nhất mình sẽ không phải là người duy nhất thất bại.”
Một đêm nhiều mây, Steven cầm một chiếc liềm sắc và lặng lẽ đi vào ruộng của Avery. Lá khô kêu lạo xạo dưới chân ông. Ông tìm thấy một trong những ống tưới. Từ từ, Steven giơ chiếc liềm lên. Ngay lúc ông sắp cắt ống nước, một giọng trẻ con vang lên từ phía sau: “Chú Steven? Sao chú lại ở đây muộn thế ạ?” Steven chết đứng. Đó là cậu con trai nhỏ của Avery. Tay Steven bắt đầu run. “Chú… chú chỉ đang nhìn quanh một chút thôi,” ông lắp bắp. Cậu bé không hề nghi ngờ gì. Thay vào đó, cậu ngồi xổm xuống cạnh ống nước và chỉ vào phần đất ẩm. “Chú Steven nhìn này. Cách này thật sự hiệu quả đấy!” Rồi cậu mỉm cười. “Bố cháu nói chú là người nông dân chăm chỉ nhất làng. Bố còn nói nếu một ngày nào đó chú muốn học cách này, bố cháu sẽ rất vui được chỉ cho chú.” Steven không nói nổi một lời. Ông nhìn cậu bé. Rồi nhìn chiếc liềm trong tay mình. Bỗng nhiên, ông cảm thấy vô cùng xấu hổ.
Sáng hôm sau, Steven đi đến nhà Avery. Lần này, trong giọng ông không còn chút kiêu ngạo nào. Ông cúi đầu và nói: “Avery… tôi muốn học cách của anh.” Avery im lặng một lúc. Ông nhìn Steven, rồi nhìn sang cánh đồng khô héo của Steven. Cuối cùng, ông mỉm cười. “Được thôi. Tôi sẽ chỉ cho anh.”
Với sự giúp đỡ của Avery và con trai ông, Steven cũng lắp một hệ thống tưới nhỏ giọt trên ruộng của mình. Ngày qua ngày, vùng đất khô cằn dần xanh trở lại. Khi mùa thu hoạch đến, Steven đứng giữa những cây trồng khỏe mạnh và cảm nhận một điều mà đã rất lâu rồi ông không còn cảm thấy: nhẹ nhõm. Từ ngày đó, hai đối thủ cũ trở thành những người bạn thật sự.
Con yêu, hãy nhớ một điều: nếu chúng ta cứ dùng mãi những cách cũ, rất nhiều khi chúng ta cũng sẽ chỉ nhận lại những kết quả cũ. Làm việc chăm chỉ rất quan trọng. Nhưng những người thật sự giỏi cũng biết khi nào cần học điều mới, thích nghi và thay đổi khi thế giới thay đổi. Và câu chuyện tối nay của chúng ta đến đây là hết rồi. Ngủ ngon nhé, con yêu. Chúc con ngủ thật ngon và có những giấc mơ thật đẹp.”